W artkule omawiamy zagadnienie przedawnienia roszczeń w przypadku sankcji kredytu darmowego. Skupiamy się zarówno na rocznym terminie do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego jak również na przedawnieniu roszczeń w postaci żądania zwrotu odsetek oraz pozaodsetkowych kosztów kredytu.
Przedawnienie roszczeń w przypadku sankcji kredytu darmowego a termin na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego
W sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego należy rozróżnić dwa terminy. Termin przedawnienia roszczeń (o zapłatę bezpodstawnie pobranych kosztów czy odsetek) oraz termin na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.
Sprawy dotyczące sankcji kredytu darmowego „aktywuje” złożenie wspomnianego oświadczenia. Tak długo jak konsument nie złoży oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego nie biegnie żaden termin przedawnienia roszczenia o zapłatę.
Dopiero bowiem złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego sprawia, że uiszczone na poczet danej umowy odsetki oraz koszty (prowizje, składki ubezpieczeniowe) przekształcają się w świadczenie nienależne. Przypomnieć należy, iż skutkiem sankcji kredytu darmowego jest przekształcenie umowy w darmowy kredyt (pożyczkę). Konsument zwraca bowiem wyłącznie udostępnioną mu kwotę kredytu (pożyczki), a więc bez odsetek oraz pozaodsetkowych kosztów (prowizji czy składki ubezpieczeniowej).
Wraz ze złożeniem komentowanego oświadczenia konsument nabywa uprawnienie – powołując się na zarzuty wynikające z sankcji kredytu darmowego – do domagania się od banku albo parabanku zwrotu świadczenia nienależnego. W tym też momencie rozpoczyna biec termin przedawnienia roszczeń wynikających z sankcji kredytu darmowego.
Termin na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.
Jedną z bardziej spornych w orzecznictwie kwestii w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego jest wykładnia zwrotu „wykonanie umowy”.
Kształtują się tutaj dwie odmienne koncepcje niniejszego zwrotu, mianowicie:
- pro-bankowa – zgodnie z którą momentem wykonania umowy jest moment wykonania umowy przez bank poprzez wypłatę kwoty kredytu (pożyczki). W myśl niniejszej koncepcji złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego jest możliwe wyłącznie w terminu roku czasu licząc od dnia udostępnienia kredytu (pożyczki);
- pro-konsumencka – która stanowi, że przez zwrot wykonanie umowy należy rozumieć wykonanie umowy zarówno przez bank jak i konsumenta. Momentem wykonania umowy będzie zatem moment spłaty ostatniej raty kredytu (pożyczki).
Obecnie dominującą koncepcją jest koncepcja pro-konsumencka. Zresztą jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 27 kwietnia 2023 r. (sygn. akt I ACa 368/22): „(…) roczny termin prekluzyjny (a nie termin przedawnienia) liczyć należy dopiero od wykonania umowy przez obie strony”.
Konsument może zatem złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego tak w trakcie spłaty umowy jak i w terminie roku czasu licząc od dnia całkowitej spłaty umowy kredytowej (pożyczki).
Więcej na ten temat piszemy w artykule: „Termin na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego”.
Przedawnienie roszczenia o zapłatę w przypadku sankcji kredytu darmowego
Z chwilą złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zaczyna biec termin przedawnienia roszczenia konsumenta o zwrot uiszczonych odsetek oraz innych kosztów, które stają się świadczeniami nienależnymi. Zastosowanie znajdą tutaj ogólne zasady dotyczące przedawnienia.
W konsekwencji roszczenia te ulegają przedawnieniu zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego, a więc w terminie sześciu lat licząc od dnia złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Dodać należy, iż koniec terminu przedawnienia przypada zawsze na ostatni dzień roku kalendarzowego,
Jeżeli zatem złożymy oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w czerwcu 2026 r., to mamy termin do 31 grudnia 2032 r. na wniesienie pozwu o zapłatę o zwrot odsetek oraz innych kosztów. W przeciwnym wypadku nasze roszczenie ulegnie przedawnieniu, co skutkować będzie oddaleniem powództwa przez sąd.
Przedawnienie roszczenia o ustalenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego
Podstawą roszczenia o ustalenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego jest art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego. Roszczenie to jako roszczenie o charakterze majątkowym nie ulega jednak przedawnieniu – w przeciwieństwie do roszczenia o zapłatę.
Tak samo jak roszczenie o ustalenie nieważności umowy kredytowej na gruncie tzw. spraw frankowych czy eurowych.
Jak trafnie bowiem uznał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lutego 2002 r., I CKN 527/00 przedawnienie nie obejmuje żądania ustalenia istnienia stosunku prawnego lub prawa na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego.
Przedawnienie roszczenia z sankcji kredytu darmowego w przypadku wypowiedzenia umowy
Wypowiedzenie umowy kredytowej (pożyczki) nie wyłącza uprawnienia do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. O czym już pisaliśmy – termin na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego wygasa w terminie roku licząc od dnia wykonania umowy przez obie strony.
W przypadku zatem wypowiedzenia umowy jak najbardziej możemy złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego i nie tylko argumentować, że bank może żądać od nas wyłącznie zwrotu udostępnionej kwoty kredytu (pożyczki) (wraz z ewentualnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie), ale również możemy domagać się od banku zwrotu uiszczonych odsetek oraz pozaodsetkowych kosztów.
Przedawnienie roszczenia z sankcji kredytu darmowego w przypadku postępowania egzekucyjnego
Również wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie wyłącza uprawnienia konsumenta do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.
Opisane w niniejszym artykule zasady związane z przedawnieniem roszczeń wynikających z sankcji kredytu darmowego, będziemy stosować także w sytuacji gdy doszło do wypowiedzenia umowy, uzyskania przez bank tytułu wykonawczego i następnie wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
W niniejszej sytuacji konieczne jest jednak odpowiednie przygotowanie strategii procesowej z uwagi na toczącą się egzekucję i przysługujące środki prawne w postacie wytoczenia powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności.
Przerywanie biegu terminu przedawnienia w przypadku sankcji kredytu darmowego
W przypadku roszczeń wynikających z zastosowania sankcji kredytu darmowego przerwanie biegu terminu przedawnienia możliwe jest na następujące sposoby:
- złożenie reklamacji do banku w postaci oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego i następnie wniosku do Rzecznika Finansowego w przedmiocie rozpoznania sporu o zasadność zastosowania sankcji kredytu darmowego;
- wniesienie do sądu wniosku o zawezwanie do próby ugodowej;
- wniesienie pozwu do sądu o skorzystanie z sankcji kredytu darmowego.
Pierwszym krokiem w przypadku sankcji kredytu darmowego jest złożenie reklamacji do banku (oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego). Reklamacja ta nie przerywa biegu terminu przedawnienia. Dopiero jeżeli po negatywnej odpowiedzi banku złożymy wniosek o wszczęcie postępowania polubownego do Rzecznika Finansowego dojdzie do przerwania biegu terminu przedawnienia roszczeń wynikających z sankcji kredytu darmowego.
W przypadku wszczęcia wspomnianego postępowania polubownego, dochodzi do przerwania biegu przedawnienia roszczeń wynikających z sankcji kredytu darmowego. Termin ten nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie nie zostanie zakończone.
Jeżeli składamy wniosek o wszczęcie postępowania polubownego do Rzecznika Finansowego to w kontekście przerwania biegu terminu przedawnienia roszczeń wynikających z sankcji kredytu darmowego, bardzo ważne jest precyzyjne określenie naszych żądań. Nieprecyzyjne żądania mogą być podstawą do zarzutu, że nie doszło do skutecznego przerwania terminu przedawnienia.
Drugim przypadkiem, w którym to może dojść do przerwania biegu terminu przedawnienia jest wniesienie do sądu wniosku o zawezwanie do próby ugodowej. Jeżeli chodzi o sankcję kredytu darmowego jest to bardzo rzadki sposób postępowania i mało efektywny.
Oczywiście do przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzi również w sytuacji gdy wniesiemy do sądu pozew o skorzystanie z sankcji kredytu darmowego. Musimy jednak pamiętać, że przerwanie biegu terminu przedawnienia naszych roszczeń nie dotyczy odsetek oraz opłat, które spłacamy w toku postępowania sądowego i nie mogły zostać ujęte w naszym pozwie.
W przypadku postępowania sądowego termin przedawnienia nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.
Przerywanie biegu terminu przedawnienia w przypadku sankcji kredytu darmowego a odsetki oraz koszty nieobjęte żądaniem pozwu
O czym była już mowa przerwanie biegu terminu przedawnienia roszczeń wynikających z sankcji kredytu darmowego nie dotyczy odsetek oraz opłat spłacanych w toku postępowania sądowego.
Jedną z pierwszych czynności w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego jest uzyskanie z banku bądź parabanku zaświadczenia przedstawiającego historię spłaty kredytu (pożyczki). W oparciu o wspomniane zaświadczenie przygotowuje się oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego i następnie pozew do sądu.
Kwoty ujęte w pozwie obejmują zatem odsetki oraz koszty spłacone na dzień sporządzenia i wydania zaświadczenia przedstawiającego historię spłaty kredytu (pożyczki). Co zaś się tyczy odsetek oraz opłat, które są spłacane w toku postępowania sądowego i nie są objęte żądaniem pozwu to do ich rozliczenia dochodzi po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego.
Z punktu widzenia ekonomii procesowej nie jest zasadne ciągłe aktualizowanie dochodzonej w sądzie kwoty, albowiem wiąże się to z szeregiem czynności związanych z rozszerzeniem żądania pozwu.
Dochodzenie roszczeń w sprawach sankcji kredytu darmowego
Kancelaria CST świadczy kompleksowe wsparcie prawne w przypadku dochodzenia roszczeń od banków oraz parabanków (w tym chwilówek), których podstawą jest sankcja kredytu darmowego.
Zapraszamy do kontaktu osoby zainteresowane bezpłatną weryfikacją umowy pod kątem potencjalnych naruszeń, które mogą być podstawą do zastosowania sankcji kredytu darmowego. Nasza oferta jest skierowana również do osób, których umowy zostały wypowiedziane albo zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne.
