Bardzo często przy ocenie skutków wyroków TSUE wydawanych na kanwie kredytów frankowych pomija się kredyty w EURO, dolarze amerykańskim czy jenie japońskim, w szczególności wyroki TSUE, z dnia 3 października 2019 r., w sprawie C – 260/18 (Dziubak) oraz z dnia  15 czerwca 2023 r., w sprawie. C – 520/21 (brak podstaw do żądania przez bank tzw. wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału).

Jeżeli kredyt był indeksowany albo denominowany do EUR / USD / JPY (tak jak w typowych „kredytach walutowych”), to kluczowe znaczenie ma klauzula przeliczeniowa/waloryzacyjna (czyli mechanizm ustalania kursu waluty, po jakim bank przelicza wypłatę i spłaty). Gdy sąd uzna tę klauzulę za abuzywną (niedozwoloną) i jednocześnie stwierdzi, że bez niej nie da się dalej wykonać umowy, konsekwencją może być nieważność całej umowy kredytu – niezależnie od tego, czy walutą jest CHF, EUR, USD czy JPY.

Zgodnie z dyrektywą 93/13 TSUE i analogicznie jak w wyrokach dla „frankowiczów” Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że abuzywnej klauzuli kursowej nie wolno „podmieniać” innym miernikiem. Gdy nie da się ustalić wiążącego sposobu określenia kursu, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie, czyli jest nieważna w całości.  Jeżeli zatem mechanizm walutowy jest „rdzeniem” ekonomicznym takiego kredytu, to jego usunięcie bywa dla sądu zmianą tak fundamentalną, że umowa nie może dalej obowiązywać.

Po stwierdzeniu nieważności przyjmuje się, że umowa nie wywołała skutków od początku, a rozliczenie następuje według reguł nienależnego świadczenia / bezpodstawnego wzbogacenia. Bank powinien oddać kredytobiorcy wszystko, co od niego otrzymał w wykonaniu nieważnej umowy (raty kapitałowo-odsetkowe, odsetki, prowizje, opłaty okołokredytowe). Konsument powinien oddać bankowi wyłącznie wypłacony kapitał, bez „odsetek i kosztów” z umowy lub „wynagrodzenia za kapitał”. TSUE w sprawie C-520/21 uznał, że prawo UE sprzeciwia się temu, by bank żądał od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału. Sąd Najwyższy w uchwale (III CZP 25/22) również akcentuje brak podstaw do żądania przez strony „odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania ze środków” za okres przed popadnięciem w opóźnienie ze zwrotem.

Jeśli zatem suma wpłat kredytobiorcy jest większa niż wypłacony kapitał, to kredyt jest de facto „spłacony”, a bank powinien zwrócić nadwyżkę. Jeśli natomiast suma wpłat kredytobiorcy jest mniejsza niż wypłacony kapitał to kredytobiorca dopłaca różnicę do kapitału.