Właściciel nieruchomości, z której przedsiębiorca przesyłowy korzysta na potrzeby słupów energetycznych, gazociągu lub innych urządzeń bez umowy, ustanowionej służebności albo decyzji administracyjnej, może dochodzić roszczeń. W praktyce pod tym hasłem kryją się trzy różne roszczenia, czyli wynagrodzenie za ustanowienie służebności, wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z działki za lata wstecz oraz odszkodowanie za konkretną szkodę. Temat wrócił na pierwszy plan po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. w sprawie P 10/16, który zakwestionował możliwość zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r. Kto dziś może żądać zapłaty, od czego zależy kwota, jakie terminy obowiązują i jak przejść całą procedurę?
Odszkodowanie za służebność przesyłu a istota samej służebności
Służebność przesyłu to ograniczone prawo rzeczowe, które pozwala przedsiębiorcy korzystać z cudzej nieruchomości w oznaczonym zakresie, zgodnie z przeznaczeniem urządzeń przesyłowych. Reguluje ją Kodeks cywilny w art. 305¹–305⁴, a przepisy te, wprowadzone ustawą z 30 maja 2008 r., obowiązują od 3 sierpnia 2008 r. Wcześniej sądy posługiwały się konstrukcją służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, co ma dziś duże znaczenie przy ocenie zasiedzenia.
Jakie urządzenia przesyłowe obciążają działkę?
Działkę obciążają najczęściej słupy i linie energetyczne, gazociągi oraz sieci wodociągowe, kanalizacyjne i ciepłownicze. Służebność przesyłu może obejmować urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu i energii elektrycznej, w tym:
- słupy energetyczne i linie elektroenergetyczne napowietrzne,
- kable energetyczne ułożone w ziemi,
- gazociągi i rurociągi,
- sieci wodociągowe, kanalizacyjne i ciepłownicze,
- stacje transformatorowe,
- linie telekomunikacyjne i światłowody.
Czy przedsiębiorca przesyłowy może korzystać z całej działki?
Nie. Uprawnienie obejmuje wyłącznie pas służebności, czyli obszar niezbędny do eksploatacji i napraw urządzeń. Zakres ten powinien zostać precyzyjnie opisany w umowie lub orzeczeniu, najlepiej z mapą.
Pas służebności przesyłu, czyli z jakiej części gruntu korzysta przedsiębiorca
Przedsiębiorca przesyłowy nie korzysta z całej działki, tylko z pasa gruntu niezbędnego do eksploatacji, konserwacji i naprawy urządzeń. Szerokość tego pasa zależy od rodzaju infrastruktury, a w przypadku linii elektroenergetycznych także od ich napięcia. Jego powierzchnia jest punktem wyjścia do wyceny. Im szerszy pas i im mocniej ogranicza zabudowę, tym co do zasady wyższe wynagrodzenie właściciela.
Pas służebności nie jest tożsamy ze strefą ochronną lub strefą oddziaływania linii. Służebność obejmuje obszar potrzebny do obsługi urządzeń, natomiast strefa, w której obowiązują ograniczenia zabudowy, bywa szersza. Różnica ta ma bezpośrednie przełożenie na pieniądze. Przedsiębiorcy dążą do wyznaczenia możliwie wąskiego pasa, a właściciel powinien wykazać, że ograniczenia wykraczające poza pas obniżają wartość pozostałej części działki.
Odszkodowanie za służebność przesyłu a wynagrodzenie
Wynagrodzenie jest zapłatą za samo obciążenie nieruchomości, a odszkodowanie rekompensuje konkretną szkodę. Właściciele używają tych słów zamiennie, jednak w piśmie do przedsiębiorcy i w sądzie każde z roszczeń ma inną podstawę, inny okres i inny sposób liczenia.
| Roszczenie | Za co | Za jaki okres | Forma |
| Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu | Trwałe obciążenie nieruchomości na przyszłość | Od ustanowienia służebności | Zwykle jednorazowo, możliwe świadczenie okresowe |
| Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie | Korzystanie z gruntu bez tytułu prawnego | Wstecz, w granicach przedawnienia | Jednorazowo |
| Odszkodowanie | Konkretna szkoda, np. zniszczone uprawy, uszkodzone ogrodzenie, obniżenie wartości po decyzji administracyjnej | Zależnie od zdarzenia | Jednorazowo |
Czy można dochodzić kilku roszczeń jednocześnie?
Tak, wynagrodzenie za ustanowienie służebności i wynagrodzenie za bezumowne korzystanie dotyczą różnych okresów, więc się nie wykluczają. Pierwsze reguluje przyszłość, drugie rozlicza przeszłość. Natomiast należy wskazać, że roszczenia te dochodzone są w ramach dwóch odrębnych postępowań. Ostrożności wymaga natomiast obniżenie wartości nieruchomości, gdyż określenie jego zakresu wymaga dodatkowej dokumentacji.
Wynagrodzenie jednorazowe czy okresowe
Jednorazowa wypłata jest w praktyce standardem i daje właścicielowi pewność rozliczenia. Świadczenie okresowe bywa korzystne przy długim horyzoncie i rosnących cenach gruntów, pod warunkiem że umowa przewiduje waloryzację. Z obserwacji praktyki wynika, że przedsiębiorcy przesyłowi zdecydowanie wolą rozwiązać spór jedną płatnością, co daje właścicielowi argument w negocjacjach co do jej wysokości.
Odszkodowanie za służebność przesyłu po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r.
Po wyroku w sprawie P 10/16 zasiedzenie służebności można liczyć najwcześniej od 3 sierpnia 2008 r., więc właściciele działek ze starą infrastrukturą odzyskali realną szansę na zapłatę. Orzeczenie osłabiło zarzut, którym przedsiębiorcy przesyłowi przez lata skutecznie blokowali roszczenia. Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodną z Konstytucją wykładnię, która pozwalała nabyć przez zasiedzenie służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu w okresie przed 3 sierpnia 2008 r., czyli zanim ustawodawca w ogóle wprowadził tę instytucję do Kodeksu cywilnego.
Zmiany przepisów w ślad za wyrokiem nie są obecnie planowane. Jak wynika z informacji Rzecznika Praw Obywatelskich, w maju 2026 r. Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego nie zarekomendowała podjęcia prac legislacyjnych, a Ministerstwo Sprawiedliwości podzieliło to stanowisko. Właściciele opierają więc swoje roszczenia bezpośrednio na wyroku i dotychczasowych przepisach.
Komu wyrok otwiera drogę do zapłaty?
Najwięcej zyskują właściciele działek ze starą infrastrukturą, postawioną kilkadziesiąt lat temu bez umowy i bez decyzji administracyjnej. W ich sprawach bieg zasiedzenia nie może być liczony od daty budowy urządzeń, lecz najwcześniej od 3 sierpnia 2008 r. Przy 20 latach posiadania w dobrej wierze oznacza to najwcześniej rok 2028, a przy 30 latach posiadania w złej wierze – rok 2038.
Wyrok nie pomaga wtedy, gdy przedsiębiorca dysponuje innym tytułem prawnym, na przykład umową, ustanowioną służebnością albo decyzją wydaną na podstawie przepisów wywłaszczeniowych.
Sprawy zakończone przed wyrokiem
Termin na wznowienie spraw zakończonych wcześniej z powodu zasiedzenia upłynął na początku marca 2026 r. Skargę o wznowienie postępowania można było wnieść w ciągu trzech miesięcy od wejścia w życie orzeczenia Trybunału, jeżeli podstawą rozstrzygnięcia była zakwestionowana norma. Osoby, które nigdy nie prowadziły sprawy sądowej, nie są tym terminem związane i mogą wystąpić z roszczeniami na zasadach ogólnych.
Kiedy przysługuje odszkodowanie za służebność przesyłu?
Roszczenie przysługuje wtedy, gdy przedsiębiorca korzysta z gruntu bez tytułu prawnego. Przed wysłaniem jakiegokolwiek pisma trzeba więc ustalić, czy taki tytuł istnieje.
Jak sprawdzić księgę wieczystą i tytuł prawny przedsiębiorcy?
Tytuł prawny przedsiębiorcy sprawdza się w dziale III księgi wieczystej oraz przez pisemne zapytanie skierowane do samego przedsiębiorcy. W dziale III ujawnia się służebności i inne obciążenia. Treść księgi można bezpłatnie przejrzeć w systemie Elektronicznych Ksiąg Wieczystych. Brak wpisu nie kończy weryfikacji, ponieważ tytuł może wynikać z dokumentów, których w księdze nie widać. Dlatego warto równolegle wystąpić do przedsiębiorcy z pytaniem o podstawę prawną posadowienia urządzeń.
Kiedy roszczenie nie przysługuje?
Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie nie przysługuje za okres, w którym:
- służebność przesyłu została już ustanowiona umową lub orzeczeniem,
- poprzedni właściciel ustanowił na rzecz przedsiębiorcy służebność obciążającą nieruchomość,
- przedsiębiorca ma decyzję administracyjną ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, wydaną na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami lub wcześniejszych przepisów wywłaszczeniowych,
- przedsiębiorca nabył służebność przez zasiedzenie, liczone zgodnie z wyrokiem Trybunału.
Decyzja administracyjna a odszkodowanie za służebność przesyłu
Ostateczna decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisów wywłaszczeniowych, zezwalająca na założenie urządzeń, daje przedsiębiorcy tytuł prawny do korzystania z gruntu w zakresie określonym w decyzji, więc wyłącza cywilne roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie w zakresie objętym tą decyzją. Jest to tak zwane małe wywłaszczenie. Nie odbiera ono własności, tylko ogranicza sposób korzystania z nieruchomości, a jego skutki wiążą także kolejnych właścicieli.
Jak sprawdzić, czy decyzja istnieje?
Decyzji należy szukać u przedsiębiorcy, w starostwie i w archiwum państwowym, ponieważ w księdze wieczystej zwykle jej nie widać. Dotyczy to zwłaszcza dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat.
- U przedsiębiorcy przesyłowego, który, powołując się na tytuł prawny, powinien okazać dokument.
- W starostwie powiatowym lub urzędzie miasta na prawach powiatu.
- W archiwum państwowym właściwym dla położenia nieruchomości.
Samo powołanie się przedsiębiorcy na decyzję nie wystarcza. Dokument musi dotyczyć tej konkretnej działki i tych konkretnych urządzeń, a w sprawach sądowych zdarza się, że przedstawiana decyzja obejmuje inną linię albo inne numery ewidencyjne. Pozwolenie na budowę oraz decyzja lokalizacyjna nie zastępują decyzji wywłaszczeniowej, ponieważ nie dają prawa do cudzego gruntu.
Odszkodowanie w trybie administracyjnym
Przy decyzji wydanej na podstawie art. 124 właścicielowi przysługuje odszkodowanie za szkody powstałe wskutek założenia urządzeń, w tym za zmniejszenie wartości nieruchomości. Ustala je starosta w odrębnym postępowaniu, na podstawie operatu szacunkowego, a nie sąd cywilny. Przedsiębiorca ma ponadto obowiązek przywrócić nieruchomość do stanu poprzedniego po zakończeniu prac. Jeżeli odszkodowania nigdy nie ustalono ani nie wypłacono, warto zbadać możliwość wszczęcia takiego postępowania.
Ile wynosi odszkodowanie za służebność przesyłu i od czego zależy jego wysokość?
Nie istnieje urzędowa stawka ani cennik, a kwota jest każdorazowo ustalana indywidualnie na podstawie wyceny. Kodeks cywilny mówi jedynie o „odpowiednim wynagrodzeniu”, dlatego w sprawach na pierwszy rzut oka podobnych zapadają rozstrzygnięcia różniące się o rząd wielkości.
Na wysokość roszczenia wpływa sześć czynników:
- powierzchnia pasa służebności przesyłu,
- wartość rynkowa gruntu w danej lokalizacji,
- przeznaczenie działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (rolna, budowlana, inwestycyjna),
- rodzaj urządzeń i stopień ingerencji, np. linia napowietrzna, słup, kabel podziemny,
- zakres, w jakim właściciel nadal może korzystać z pasa,
- obniżenie wartości pozostałej części nieruchomości.
Jak obliczyć wynagrodzenie w uproszczeniu?
W uproszczeniu wysokość wynagrodzenia można oszacować jako iloczyn powierzchni pasa służebności, wartości rynkowej metra kwadratowego gruntu i współczynnika współkorzystania. Współczynnik odzwierciedla stopień, w jakim przedsiębiorca korzysta z pasa obok właściciela. Mechanizm pokazuje poniższy przykład rachunkowy oparty na wartościach umownych.
| Parametr | Wartość przykładowa |
| Długość linii nad działką | 50 m |
| Szerokość pasa służebności | 6 m |
| Powierzchnia pasa | 300 m² |
| Wartość rynkowa gruntu | 150 zł/m² |
| Wartość gruntu w pasie | 45 000 zł |
| Współczynnik współkorzystania | 0,5 |
| Wynagrodzenie za ustanowienie służebności | 22 500 zł |
Przy ustalaniu wynagrodzenia uwzględnia się również ewentualne obniżenie wartości pozostałej części działki. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie ustala się inaczej, z uwzględnieniem stawek rynkowych za korzystanie z zajętego pasa w kolejnych latach.
Zaznaczamy, że wskazane wyliczenie ma wyłącznie charakter poglądowy.
Czy można negocjować wysokość wynagrodzenia?
Tak. Propozycja przedsiębiorcy nie jest wiążąca, a własna wycena oparta na cenach transakcyjnych z okolicy pozwala ją realnie podważyć.
Rola rzeczoznawcy majątkowego i operatu szacunkowego
Operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego jest istotnym argumentem w negocjacjach. W postępowaniu sądowym wycenę przygotowuje biegły sądowy, a prywatny operat ma wtedy znaczenie pomocnicze. Z doświadczenia kancelarii prowadzących takie sprawy wynika, że pierwsza propozycja przedsiębiorcy bywa wyraźnie niższa od wyceny biegłego, dlatego przyjmowanie jej bez własnej kalkulacji jest ryzykowne.
Odszkodowanie za służebność przesyłu za lata wstecz
Za okres sprzed ustanowienia służebności właściciel może żądać wynagrodzenia za bezumowne korzystanie, co do zasady za ostatnie 6 lat. Jeżeli roszczenie wiąże się z prowadzoną przez właściciela działalnością gospodarczą, termin przedawnienia wynosi 3 lata. Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, więc zwłoka o kilka miesięcy może oznaczać utratę wynagrodzenia za cały rok.
Bieg przedawnienia przerywa między innymi wniesienie pozwu oraz uznanie roszczenia przez przedsiębiorcę. Samo wezwanie do zapłaty takiego skutku nie wywołuje, dlatego długie negocjacje bez pozwu działają na niekorzyść właściciela.
Dobra i zła wiara przedsiębiorcy a odszkodowanie za służebność przesyłu
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie należy się co do zasady od przedsiębiorcy działającego w złej wierze, natomiast przedsiębiorca w dobrej wierze odpowiada za korzystanie od chwili, w której dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa. Wynika to z art. 224 i 225 w związku z art. 230 Kodeksu cywilnego. Od tej kwalifikacji zależą więc dwie rzeczy jednocześnie, czyli prawo do zapłaty za lata wstecz oraz długość terminu zasiedzenia.
| Dobra wiara | Zła wiara | |
| Na czym polega | Usprawiedliwione okolicznościami przekonanie, że przysługuje prawo do korzystania z gruntu | Wiedza o braku tytułu prawnego albo brak tej wiedzy wynikający z niedbalstwa |
| Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie | Co do zasady nie przysługuje | Przysługuje |
| Termin zasiedzenia służebności | 20 lat | 30 lat |
Kodeks cywilny ustanawia domniemanie dobrej wiary, dlatego to właściciel musi wykazać, że przedsiębiorca w chwili objęcia służebności w posiadanie wiedział lub powinien był wiedzieć o braku tytułu. W praktyce służą temu trzy grupy argumentów.
- Brak dokumentu. Profesjonalny podmiot, który przy objęciu nieruchomości w posiadanie nie dysponował umową ani decyzją dotyczącą konkretnej działki, co do zasady nie ma usprawiedliwionych podstaw do przekonania o swoim prawie.
- Pozwolenie na budowę to za mało. Dokumenty budowlane mogą potwierdzać dopuszczalność realizacji inwestycji, a nie prawo do cudzej nieruchomości.
- Wezwanie od właściciela.Samo otrzymanie pisma z żądaniem uregulowania stanu prawnego nie przesądza o złej wierze przedsiębiorcy w chwili objęcia nieruchomości w posiadanie, ale może stanowić dowód jego wiedzy o braku tytułu prawnego w dalszym okresie korzystania z nieruchomości.
Niezależnie od tych argumentów obowiązuje zasada szczególna. Od momentu, w którym przedsiębiorca dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa, odpowiada tak jak posiadacz w złej wierze. To kolejny powód, by nie odkładać formalnego wystąpienia z roszczeniem.
Odszkodowanie za służebność przesyłu przy współwłasności, spadku i sprzedaży działki
Wynagrodzenia za ustanowienie służebności może żądać aktualny właściciel, a wynagrodzenia za bezumowne korzystanie — właściciel za okres, w którym był właścicielem, współwłaściciel w granicach swojego udziału oraz spadkobierca. Przy sprzedaży roszczenia za przeszłość co do zasady zostają przy zbywcy. Zakres roszczeń zależy więc od tego, ile osób ma prawo do gruntu i kiedy je nabyły. Błędne oznaczenie stron jest jedną z częstszych przyczyn przedłużania się spraw.
Współwłaściciele i małżonkowie
Wynagrodzenia za bezumowne korzystanie każdy współwłaściciel może dochodzić samodzielnie, w części odpowiadającej jego udziałowi. Inaczej jest z ustanowieniem służebności. Obciążenie nieruchomości przekracza zakres zwykłego zarządu, więc umowa wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli, a w postępowaniu sądowym wszyscy powinni wziąć w nim udział. Przy nieruchomości objętej wspólnością majątkową stroną są oboje małżonkowie.
Spadkobiercy
Roszczenie pieniężne za okres, w którym właścicielem był spadkodawca, wchodzi do spadku. Spadkobiercy mogą go dochodzić po wykazaniu swoich praw postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku albo aktem poświadczenia dziedziczenia. Śmierć właściciela nie zatrzymuje biegu przedawnienia, dlatego przedłużające się sprawy spadkowe realnie zmniejszają kwotę do odzyskania.
Sprzedaż i darowizna działki
Prawo żądania ustanowienia służebności za wynagrodzeniem przechodzi na nabywcę razem z własnością. Roszczenie za bezumowne korzystanie z okresu sprzed sprzedaży pozostaje natomiast przy zbywcy, chyba że strony przeniosły je umową cesji. Przy zakupie działki z infrastrukturą przesyłową warto więc uregulować tę kwestię w akcie notarialnym lub w odrębnej umowie.
Czy nowy właściciel może żądać zapłaty za urządzenia postawione przed zakupem działki?
Może żądać ustanowienia służebności za wynagrodzeniem oraz zapłaty za bezumowne korzystanie od dnia, w którym sam stał się właścicielem. Roszczenia poprzednika za wcześniejszy okres przechodzą na nabywcę tylko wtedy, gdy zostały na niego przeniesione umową.
Jak uzyskać odszkodowanie za służebność przesyłu krok po kroku?
Zapłatę uzyskuje się w siedmiu krokach, od weryfikacji dokumentów, przez wycenę i negocjacje, po sąd jako ostateczność. Kolejność ma znaczenie, ponieważ błędne ustalenie tytułu prawnego na początku podważa wszystkie późniejsze czynności.
- Sprawdzenie księgi wieczystej. Odpis lub wgląd w dział III księgi wieczystej pokazuje, czy służebność została już ujawniona.
- Ustalenie właściciela urządzeń i tytułu prawnego. Należy skierować do przedsiębiorcy pisemne zapytanie o podstawę posadowienia urządzeń oraz datę ich budowy.
- Udokumentowanie przebiegu infrastruktury. Należy zgromadzić mapę zasadniczą z ośrodka dokumentacji geodezyjnej, wypis z rejestru gruntów, zdjęcia oraz wypis z planu miejscowego.
- Wycena roszczeń. Wstępna kalkulacja lub operat szacunkowy obejmujące wynagrodzenie za ustanowienie służebności oraz za bezumowne korzystanie.
- Wezwanie i negocjacje. Należy skierować pismo z konkretną kwotą, terminem odpowiedzi i propozycją zawarcia umowy.
- Umowa w formie aktu notarialnego. Oświadczenie właściciela o ustanowieniu służebności wymaga formy aktu notarialnego, a służebność może następnie zostać wpisana do księgi wieczystej.
- Postępowanie sądowe. Przy braku porozumienia wniosek o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem trafia do sądu rejonowego właściwego dla położenia nieruchomości. Roszczenie za bezumowne korzystanie dochodzone jest odrębnym pozwem o zapłatę.
Dokumenty, które warto przygotować
- numer księgi wieczystej i dokument potwierdzający własność,
- mapa z naniesionym przebiegiem urządzeń,
- wypis i wyrys z miejscowego planu albo decyzja o warunkach zabudowy,
- dotychczasowa korespondencja z przedsiębiorcą,
- dokumenty uzyskane od poprzednich właścicieli dotyczące zgód na budowę urządzeń.
Odszkodowanie za służebność przesyłu a szkody po awariach i modernizacji
Szkody wyrządzone podczas napraw, przeglądów i przebudowy urządzeń podlegają odrębnemu odszkodowaniu, niezależnemu od wynagrodzenia za służebność. Ustanowienie służebności daje przedsiębiorcy prawo wejścia na grunt w zakresie wynikającym z jej treści, ale nie zwalnia go z obowiązku naprawienia szkód wyrządzonych przy wykonywaniu tego prawa.
Typowe szkody to zniszczone uprawy i nasadzenia, koleiny po ciężkim sprzęcie, uszkodzone ogrodzenie, drenaż albo nawierzchnia. O skuteczności roszczenia decyduje dokumentacja zebrana od razu po zdarzeniu.
- Zdjęcia i nagrania wykonane przed uprzątnięciem terenu, z widoczną datą.
- Protokół szkody spisany z przedstawicielem przedsiębiorcy lub wykonawcy, z opisem zakresu zniszczeń.
- Pisemne zgłoszenie szkody do przedsiębiorcy, z żądaniem naprawy albo zapłaty.
- Wycena, na przykład kosztorys naprawy lub opinia rzeczoznawcy w przypadku upraw.
Dobrą praktyką jest też wpisanie do umowy o ustanowienie służebności obowiązku uprzedniego zawiadamiania właściciela o planowanych pracach oraz przywrócenia terenu do stanu poprzedniego.
Przesunięcie lub usunięcie urządzeń zamiast odszkodowania za służebność przesyłu
Żądanie usunięcia urządzeń jest prawnie możliwe, ale w praktyce rzadko skuteczne, dlatego większość spraw kończy się zapłatą, a nie demontażem. Właściciel, który chce zabudować działkę, ma do wyboru dwie drogi o bardzo różnych szansach powodzenia.
Żądanie usunięcia urządzeń posadowionych bez tytułu
Sądy często oddalają żądanie usunięcia urządzeń, gdy linia zasila innych odbiorców, powołując się na zasady współżycia społecznego. Podstawą takiego żądania jest roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem z art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego. Przedsiębiorca może ponadto odpowiedzieć wnioskiem o ustanowienie służebności za wynagrodzeniem, co kieruje spór z powrotem na tory finansowe.
Przebudowa kolizji na wniosek właściciela
Przesunięcie słupa lub skablowanie linii najłatwiej uzyskać w negocjacjach, wiążąc je ze zgodą na ustanowienie służebności. Dotyczy to urządzeń posadowionych bez tytułu prawnego, przy których właściciel ma mocniejszą pozycję. Formalnie przedsiębiorca przesyłowy przebudowuje urządzenia kolidujące z planowaną inwestycją na wniosek właściciela, po uzyskaniu warunków przebudowy, co do zasady na koszt inwestora.
Zasiedzenie i przedawnienie a odszkodowanie za służebność przesyłu
Zasiedzenie co do zasady zamyka drogę do żądania wynagrodzenia za ustanowienie służebności, a przedawnienie ogranicza okres, za który można żądać wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. To dwie różne instytucje, a przedsiębiorcy zwykle powołują się na obie naraz.
Zasiedzenie służebności wymaga korzystania z trwałego i widocznego urządzenia przez 20 lat w dobrej wierze albo 30 lat w złej wierze. Po wyroku w sprawie P 10/16 do tego okresu nie wlicza się czasu sprzed 3 sierpnia 2008 r. Właściciel może przerwać bieg zasiedzenia, podejmując czynność bezpośrednio zmierzającą do ochrony jego prawa, na przykład wnosząc powództwo o wydanie nieruchomości lub o zaniechanie naruszeń. Jest to istotne dla osób, które zamierzają odkładać sprawę do 2028 r. lub dłużej.
Przedawnienie dotyczy roszczeń pieniężnych za bezumowne korzystanie. Samo żądanie ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, nie ulega przedawnieniu.
