Dnia 12 lutego 2026 r. zapadł pierwszy wyrok TSUE (sygnatura C – 471/24) w sprawie kredytów złotowych oprocentowanych stawką referencyjną WIBOR. W niniejszym artykule opisujemy co oznacza niniejszej wyrok dla posiadaczy kredytów złotowych, jak może on wpłynąć na dotychczasową linię orzeczniczą oraz czy kredytobiorcy mają realne szanse na usunięcie WIBOR’u ze swoich umów.
Wyrok TSUE C – 471/24 – tło sporu oraz pytania Sądu Okręgowego w Częstochowie w sprawie WIBOR
Niniejsza sprawa dotyczy kredytu hipotecznego zawartego w 2019 r. w banku PKO BP S.A. (Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski S.A.), opatrzonego zmienną stopą oprocentowania, której wartość była obliczana na podstawie, po pierwsze, wskaźnika referencyjnego WIBOR 6M należącego do rodziny wskaźników referencyjnych WIBOR oraz stałej marży.
Kredytobiorca zarzucił bankowi, że ten nie poinformował go o ryzyku związanym z zastosowaniem zmiennej stopy oprocentowania, przekładającym się w przypadku wzrostu wysokości wskaźnika referencyjnego na wzrost kwoty odsetek, a tym samym miesięcznych rat spłaty, a ponadto nie przedstawił rzetelnych, zrozumiałych i wyczerpujących informacji na temat zasad ustalania wskaźnika referencyjnego WIBOR 6M, w szczególności zagadnień związanych z wpływem, jaki mają na kształtowanie wskaźnika referencyjnego WIBOR banki, w tym PKO oraz informacji dotyczących struktury wskaźnika referencyjnego WIBOR 6M.
Sąd Okręgowy w Częstochowie przed którym toczy się przedmiotowa sprawa powziął wątpliwości co do m.in. możliwości samego badania WIBOR, a dokładniej klauzuli zmiennego oprocentowania opartej o stawkę referencyjną WIBOR, w tym w kontekście obowiązku zapewnienia przez banki wymogu przejrzystości i obowiązku dostarczenia kredytobiorcy stosownych informacji związanych z ryzykiem zmian stóp procentowych oraz samą istotą zmiennego oprocentowania.
Opinia Rzecznika Generalnego TSUE w sprawie C-471/24
Przypomnieć należy, że w pierwszej połowie września 2025 r. Rzecznik Generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał opinię w sprawie C-471/24 dotyczącej kredytów udzielonych w złotówkach opartych na WIBOR.
Opinie Rzecznika Generalnego bardzo często poprzedzają wyroki wydawane przez TSUE i niejednokrotnie pokrywają się z ich treścią. Z niniejszej opinii wynikają następujące wnioski:
- dyrektywa 93/13/EWG pozwala na badanie postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania na podstawie wskaźnika referencyjnego WIBOR;
- możliwe jest uznanie postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania na podstawie wskaźnika referencyjnego WIBOR za abuzywne, jeśli nie zostały jasno i zrozumiale sformułowane;
- do sądu krajowego należy ocena czy postanowienie dotyczące zmiennego oprocentowania bazującego na WIBOR jest sprzeczne z wymogami dobrej wiary i powodują nierównowagę praw i obowiązków ze szkodą dla konsumenta;
- ponownie do sądu krajowego należy ocena czy w przypadku uznania za nieuczciwe postanowienia umownego związanego ze zmiennym oprocentowaniem bazującym na WIBOR można kontynuować umowę bez WIBOR czy też umowa taka powinna zostać unieważniona w całości (brak możliwości dalszego wykonywania umowy).
Wyrok TSUE C – 471/24 w sprawie kredytów złotowych
TSUE w wyroku z dnia 12 lutego 2026 r. na zadane przez Sąd Okręgowy w Częstochowie pytania odpowiedział w następujący sposób:
1) Artykuł 1 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
należy interpretować w ten sposób, że:
przewidziany w nim wyjątek nie obejmuje warunku umowy o kredyt hipoteczny przewidującego zmienną stopę oprocentowania opartą na wskaźniku referencyjnym w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniającego dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014, i na stałej marży, jeżeli przepisy ustawowe lub wykonawcze mające zastosowanie do takiego warunku ustanawiają jedynie ogólne ramy dla ustalania stopy oprocentowania takich umów, pozostawiając jednocześnie przedsiębiorcy możliwość określenia umownego wskaźnika referencyjnego lub stałej marży, która może zostać dodana do wartości tego wskaźnika.
2) Artykuł 4 ust. 2 dyrektywy 93/13
należy interpretować w ten sposób, że:
w przypadku gdy umowa o kredyt hipoteczny dotyczący nieruchomości mieszkalnej zawiera warunek przewidujący zmienną stopę oprocentowania opartą na wskaźniku referencyjnym w rozumieniu rozporządzenia 2016/1011, wynikający z tego przepisu wymóg przejrzystości nie nakłada na kredytodawcę szczególnych obowiązków informacyjnych w odniesieniu do metodologii tego wskaźnika. Okoliczność, że kredytodawca spełnił wszystkie obowiązki informacyjne nałożone na niego przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/17/UE z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi i zmieniającą dyrektywy 2008/48/WE i 2013/36/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 1093/2010, zmienioną rozporządzeniem 2016/1011, w odniesieniu do takiego warunku, a w przypadku udzielenia dodatkowych informacji nie przedstawił wskazówek, które dawałyby zniekształcony obraz wspomnianego wskaźnika, może świadczyć o tym, że kredytodawca spełnił ten wymóg przejrzystości w odniesieniu do tego warunku.
3) Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 93/13
należy interpretować w ten sposób, że:
w przypadku gdy warunek umowy o kredyt hipoteczny określa zmienną stopę oprocentowania opartą na wskaźniku referencyjnym w rozumieniu rozporządzenia 2016/1011, nie mogą nadawać temu warunkowi nieuczciwego charakteru: po pierwsze, brak poinformowania konsumenta o pewnych szczególnych cechach umownego wskaźnika referencyjnego, w szczególności o tym, że metodologia tego wskaźnika przewiduje wykorzystanie danych wejściowych niekoniecznie odpowiadających rzeczywistym transakcjom, oraz że kredytodawca jest jednym z banków przekazujących dane służące do ustalenia tego wskaźnika, a po drugie, same te szczególne cechy, o ile wspomniany wskaźnik można było uznać za zgodny z tym rozporządzeniem w chwili zawarcia tej umowy.
W dalszej kolejności postaramy się odpowiedzieć na pytania co w rzeczywistości oznaczają ww. odpowiedzi i jak należy je intepretować w kontekście dalszych losów kredytów złotowych, w tym możliwości usunięcia WIBOR’u.
Odpowiedź na pytanie nr 1 – sąd może badać WIBOR
TSUE w ramach pierwszej odpowiedzi wprost wskazał, że klauzula zmiennego oprocentowania oparta o wskaźnik referencyjny WIBOR może być przedmiotem weryfikacji w świetle dyrektywy 93/13/EWG, w tym pod kątem jej ewentualnej nieuczciwości (abuzywnego, niedozwolonego charakteru).
Oznacza to, że sąd krajowy – wbrew twierdzeniom banków – ma możliwości weryfikacji (badania) postanowienia umownego dotyczącego zmiennego oprocentowania na podstawie wskaźnika referencyjnego WIBOR.
Odpowiedź na pytanie nr 2 – brak szczegółowych obowiązków informacyjnych odnośnie ustalania WIBOR do umów zawartych od 1 stycznia 2018 r.
W ramach drugiej odpowiedzi TSUE – wbrew stanowisku kredytobiorcy – uznał, że kredytodawca (bank) nie ma obowiązku przedstawiania kredytobiorcy szczegółowych informacji związanych z metodologią ustalenia wskaźnika WIBOR.
Innymi słowy WIBOR jako wskaźnik referencyjny nie podlega kontroli, w tym sposób jego ustalania (metodologia), ale – o czym pisaliśmy w pytaniu nr 1 – kontroli podlega postanowienie umowne, które dotyczy zmiennego oprocentowania na podstawie tego wskaźnika (wskaźnika referencyjnego WIBOR).
Co istotne brak wspomnianego szczegółowego obowiązku odnosić się będzie do umów kredytowych zawartych od dnia 1 stycznia 2018 r. W tej bowiem dacie weszło w życie Rozporządzeniem BMR (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014).
Otwarte pozostaje zatem pytanie czy do umów zawartych przed ww. datą wspomniany obowiązek informacyjny nie będzie miał szerszego zakresu, w tym w kontekście możliwości badania WIBOR jako takiego, a zatem okoliczności chociażby dotyczących metodologii ustalania niniejszego wskaźnika czy faktu, że podstawą tego wskaźnika są co do zasady nie rzeczywiste dane wejściowe dotyczące transakcji, a deklaracje banków.
Odpowiedź na pytanie nr 2 – wymóg przejrzystości klauzuli zmiennego oprocentowania, w tym obowiązki informacyjne spoczywające na banku
Druga część odpowiedzi na pytanie nr 2 dotyczy wymogu przejrzystości warunku przewidującego zmienną stopę oprocentowania, w kontekście obowiązków informacyjnych spoczywających na banku jak i w kontekście informacji publikowanych przez administratora wskaźnika.
Obowiązki te uregulowane są w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/17/UE z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi i zmieniającą dyrektywy 2008/48/WE i 2013/36/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 1093/2010, zmienioną rozporządzeniem 2016/1011.
Dyrektywa ta została z kolei wdrożona do polskiego porządku prawnego poprzez ustawę z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami.
W wyroku C – 471/24 TSUE podkreślił, że w celu weryfikacji tak spełnienia wymogu przejrzystości jak i wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych należy odnieść się do tego czy i jakie informacje zostały przedstawione kredytobiorcy, które winny być przekazywane za pośrednictwem formularza ESIS będącego znormalizowanym dokumentem informacyjnym na poziomie Unii.
W polskim porządku prawnym dokument ten znajduje się w załączniku nr 1 do ww. ustawy (formularz informacyjny dotyczący kredytu hipotecznego). I tak bank winien udzielić informacji m.in. w zakresie zilustrowania ewentualnego ryzyka związanego ze znacznym wzrostem stopy oprocentowania kredytu, nazw wskaźników referencyjnych i ich administratorów, a także informacji o potencjalnych konsekwencjach dla konsumenta.
Co istotne wszelkie informacje podawane przez bank w kontekście informacji publikowanych przez administratora wskaźnika muszą mieć charakter obiektywny – tak aby nie zniekształcać rzeczywistego obrazu WIBOR.
Tym samym istotą sporów Wiborowych będzie to czy bank spełnił obowiązek informacyjny wobec kredytobiorcy – zarówno na poziomie obowiązków które są nałożone na bank jak i na administratorze wskaźnika. Tylko bowiem jasna oraz pełna informacja która dotyczy zmiennej stopy oprocentowania opartej o WIBOR świadczyć będzie o spełnieniu przez bank nałożonego na niego obowiązku informacyjnego i tym samym przejrzystości postanowienia umownego.
Odpowiedź na pytanie nr 3 – brak informacji o cechach, w tym metodologii WIBOR nie oznacza nieuczciwego charakteru warunku umownego
W tym pytaniu TSUE wskazał, że z uwagi na uregulowania rozporządzenia BMR i uznanie w ramach rozporządzenia wykonawczego o wskaźnika referencyjnych WIBOR za kluczowy wskaźnik referencyjny, brak poinformowania kredytobiorcy o pewnych szczegółowych informacjach nt. cech wskaźnika (np. dotyczących tego że metodologia niniejszego wskaźnika przewiduje wykorzystanie danych wejściowych niekoniecznie odpowiadających rzeczywistym transakcjom) nie oznacza od razu nieuczciwego charakteru takiego danego postanowienia umownego.
W tym kontekście wrócić należy do odpowiedzi na pytanie nr 1, zgodnie z którym możliwym jest badanie klauzuli zmiennego oprocentowania opartej o wskaźnik referencyjny WIBOR w świetle dyrektywy 93/13/EWG, ale bez możliwości badania (weryfikowania) wskaźnika WIBOR jako takiego.
Należy mieć także na uwadze, że rozporządzenie BMR odnosi się tylko i wyłącznie do umów zawartych od 1 stycznia 2018 r.
Podsumowanie wyrok TSUE C – 471/24 – pozew o WIBOR
Z wyroku TSUE C 471/24 wynikają następujące podstawowe fakty:
- możliwość badania klauzuli zmiennego oprocentowania opartej o wskaźnika referencyjny WIBOR w świetle dyrektywy 93/13/EWG, w tym pod kątem jej ewentualnej nieuczciwości (abuzywnego, niedozwolonego charakteru);
- brak możliwości badania WIBOR jako takiego – w tym brak obowiązków po stronie banków przedstawiania kredytobiorcy szczegółowych informacji związanych z metodologią ustalenia wskaźnika WIBOR;
- realizacja przez bank obowiązków informacyjnych będzie kluczowa dla oceny przejrzystości umowy i jej ważności.
W podobnych duchu – w kontekście wniosków wynikających z komentowanego wyroku – wypowiedział się Rzecznik finansowy w informacji: „Wyrok TSUE ws. WIBOR – realizacja obowiązków informacyjnych kluczowa dla oceny ważności umowy”.
W ocenie Kancelarii wyrok TSUE C – 471/24 nie przekreśla szans kredytobiorców na uzyskanie korzystnego rozstrzygnięcia, w szczególności tych kredytobiorców którzy podpisywali umowy kredytowe do 31 grudnia 2017 r. Oczywiście pozostaje jeszcze wiele nierozstrzygniętych kwestii – chociażby skutki usunięcia WIBOR z umowy (odwiborowanie czy też unieważnienie kredytu w całości), niemniej w najbliższych czasie również i na te pytania powinniśmy poznać odpowiedzi, albowiem przed TSUE tocząc się inne sprawy dotyczące WIBOR (C-586/25, C-607/25 czy C-630/25).
Zapraszamy osoby posiadające kredyty złotowe do bezpłatnej, niewiążącej analizy, w kontekście możliwości złożenia do sądu pozwu o WIBOR, szans na wygraną oraz potencjalnych korzyści oraz ryzyk związanych z wystąpieniem na drogę postępowania sądowego.
