Sankcja kredytu darmowego to w ostatnich latach jeden z głównych przedmiotów sporów między konsumentami a bankami. Wiele osób zadaje sobie pytanie o to jakich banków dotyczy. Czy SKD ma zastosowanie również w ich sprawie? W praktyce kluczowe jest to czy kredytodawca udzielający kredytu konsumenckiego dopuścił się naruszeń przepisów ustawy o kredycie konsumenckim.
Sankcja kredytu darmowego co to jest?
Sankcja kredytu darmowego to uprawnienie konsumenta, dzięki któremu w określonych przypadkach może on spłacić kredyt bez odsetek i bez innych kosztów kredytu. Podstawą prawną tego rozwiązania jest art. 45 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim.
Wbrew obiegowej opinii, nie chodzi o całkowite „wyzerowanie” zobowiązania, lecz o pozbawienie kredytodawcy prawa do pobrania kosztów kredytu. Jeśli kredytodawca naruszył obowiązki wskazane w art. 45 ustawy kredycie konsumenckim, konsument — po złożeniu pisemnego oświadczenia — spłaca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu, co do zasady zwracając sam kapitał w terminie i w sposób określony w umowie.
Dla wielu kredytobiorców to bardzo istotne uprawnienie, bo w praktyce może oznaczać znaczące obniżenie całkowitej kwoty do spłaty. Szczególnie ma to znaczenie przy kredytach konsumenckich, w których poza samym kapitałem pojawiają się odsetki, prowizje, opłaty przygotowawcze czy inne koszty dodatkowe. Co ważne, sankcja kredytu darmowego dotyczy kredytu konsumenckiego, a nie każdego rodzaju finansowania.
Czego dotyczy sankcja kredytu darmowego?
Sankcja kredytu darmowego dotyczy przede wszystkim takich błędów, które sprawiają, że konsument nie otrzymał pełnej, jasnej i prawdziwej informacji o warunkach kredytu albo zawarł umowę niespełniającą wymagań ustawy o kredycie konsumenckim. Najczęściej chodzi o takie sytuacje jak:
1) Brak lub błędne informacje o RRSO – jeżeli kredytodawca nie podał jej wcale albo wskazał ją w sposób nieprawidłowy, konsument może twierdzić, że nie otrzymał pełnej i rzetelnej informacji o rzeczywistym koszcie zobowiązania.
2) Ukryte koszty, prowizje i opłaty dodatkowe – jeżeli konsument nie został prawidłowo poinformowany o tym, ile naprawdę zapłaci, może to stanowić podstawę do powołania się na art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.
3) Nieprecyzyjnie określone warunki spłaty – gdy umowa nie określa wyraźnie wysokości rat, terminów spłaty, zasad rozliczeń albo innych elementów, które powinny być dla konsumenta zrozumiałe już w chwili podpisywania umowy.
4) Braki w obowiązkowych elementach umowy – umowa nie zawiera wszystkich wymaganych przez ustawę elementów albo zawiera je w sposób niepełny. Rzecznik Finansowy podkreśla, że podstawą mogą być zarówno braki, jak i informacje nieprawdziwe lub niepełne.
5) Klauzule abuzywne – sama obecność klauzuli abuzywnej nie zawsze automatycznie oznacza zastosowanie sankcji kredytu darmowego. Dla tej sankcji kluczowe są naruszenia konkretnych przepisów wskazanych w art. 45 ustawy. Jeśli więc nieuczciwy zapis jednocześnie prowadzi do braku wymaganych informacji, błędnego określenia kosztów albo wadliwej treści umowy, może wzmacniać podstawę roszczenia, ale każdą sprawę trzeba oceniać indywidualnie.
Jakie warunku musi spełnić wniosek?
Możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego pojawia się wtedy, gdy kredytodawca naruszy przepisy wymienione w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Rzecznik Finansowy wskazuje, że dla zastosowania sankcji muszą być spełnione dwa podstawowe warunki. Po pierwsze, musi dojść do naruszenia przepisów wskazanych w ustawie, a po drugie, konsument musi złożyć stosowne oświadczenie, potocznie zwane wnioskiem.
Wniosek musi mieć formę pisemną. Art. 45 mówi wprost o „pisemnym oświadczeniu”, więc zwykła rozmowa telefoniczna czy nieformalna informacja nie spełnia tego wymogu. Co powinien zawierać wniosek?
1) Data i miejscowość sporządzenia oświadczenia – uprawnienie do skorzystania z sankcji wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.
2) Dane osobowe kredytobiorcy
3) Nr umowy kredytowej
4) Oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego – z treści pisma musi jasno wynikać, że konsument korzysta z sankcji kredytu darmowego, na podstawie art. 45. Ustawy o kredycie konsumenckim
5) Wskazanie na uchybienia w umowie kredytu – warto wskazać konkretnie, jakie naruszenia dostrzegasz w umowie
6) Żądanie zwrotu odsetek, prowizji i innych kosztów
Sankcja kredytu darmowego – jakie banki?
Sankcja kredytu darmowego nie dotyczy wyłącznie wybranych banków, lecz co do zasady każdego kredytodawcy, który udzielił kredytu konsumenckiego i naruszył obowiązki wskazane w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, więc może obejmować zarówno banki, jak i SKOK-i czy firmy pożyczkowe oferujące kredyty i pożyczki konsumenckie. W sprawach o sankcje kredytu darmowego spotykamy stosunkowo często kilka znanych banków.
Sankcja kredytu darmowego PKO BP
Na podstawie publicznych raportów PKO BP widać wyraźny wzrost liczby postępowań dotyczących sankcji kredytu darmowego. Na 31 grudnia 2023 r. bank raportował 1 159 postępowań sądowych dotyczących SKD. Na 30 czerwca 2024 r. było ich już 2 761, a na 31 grudnia 2024 r. liczba ta wzrosła do 4 212. Z kolei na 30 czerwca 2025 r. PKO BP informował już o 5 685 postępowaniach dotyczących sankcji kredytu darmowego. W praktyce oznacza to, że w raportach banku widać bardzo dynamiczny, rok do roku, wzrost liczby spraw tego typu.
Sankcja kredytu darmowego Alior Bank
Na 31 grudnia 2023 r. bank raportował 1 219 postępowań, na 30 września 2024 r. było ich 2 171, na 31 grudnia 2024 r. już 2 746, a na 30 czerwca 2025 r. liczba ta wzrosła do 3 448 postępowań. Oznacza to, że w raportach Alior Banku widać dynamiczny, rok do roku, wzrost liczby spraw o SKD.
Sankcja kredytu darmowego Santander
Na 30 czerwca 2025 r. Santander Bank Polska był pozwany w 2 551 postępowaniach dotyczących sankcji kredytu darmowego, a na 31 grudnia 2025 r. liczba ta wzrosła do 2 967 postępowań. Oznacza to, że w samym 2025 roku bank raportował dalszy wyraźny wzrost liczby spraw o SKD. Niestety nie udało nam się dotrzeć do raportów z lat ubiegłych.
Sankcja kredytu darmowego Millennium
Z raportu za I półrocze 2024 r. wynika, że do 30 czerwca 2024 r. Bank otrzymał 683 pozwy dotyczące sankcji kredytu darmowego. Z kolei raport za I półrocze 2025 r. wskazuje, że do 30 czerwca 2025 r. Bank otrzymał 1 851 pozwów tego typu. Oznacza to bardzo wyraźny wzrost liczby spraw rok do roku.
Sankcja kredytu darmowego mBank
Na 31 grudnia 2024 r. przeciwko mBankowi toczyło się 620 postępowań sądowych dotyczących sankcji kredytu darmowego. W 2025 r. bank raportował dalszy szybki wzrost: na 31 marca 2025 r. było 777 takich postępowań, a na 30 września 2025 r. już 1 131.
—
Źródła:
PKO Bank Polski, Annual Report 2023, sekcja „47. Legal claims”, dostęp online: raportroczny2023.pkobp.pl.
PKO Bank Polski S.A., Separate Financial Statements of PKO Bank Polski S.A. for the year ended 31 December 2024, dostęp online: pkobp.pl.
PKO Bank Polski, Condensed Interim Consolidated Financial Statements of the PKO Bank Polski S.A. Group for the six-month period ended 30 June 2025, dostęp online: pkobp.pl.
Alior Bank S.A., Raport Grupy Kapitałowej Alior Banku Spółki Akcyjnej za I półrocze 2024 r., dostęp online: aliorbank.pl.
Alior Bank S.A., Raport Grupy Kapitałowej Alior Banku Spółki Akcyjnej za III kwartał 2024 r., dostęp online: aliorbank.pl.
Alior Bank S.A., Raport Grupy Kapitałowej Alior Banku Spółki Akcyjnej za I półrocze 2025 r., dostęp online: aliorbank.pl.
Alior Bank S.A., Nota informacyjna dla obligacji serii S, 16 października 2025 r., dostęp online: aliorbank.pl.
Santander Bank Polska S.A., Skrócone śródroczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Santander Bank Polska S.A. za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2025 r., dostęp online: santander.pl.
Santander Bank Polska S.A., Sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej Santander Bank Polska S.A. w 2025 roku (obejmujące sprawozdanie z działalności Santander Bank Polska S.A.), dostęp online: santander.pl.
Bank Millennium S.A., Skrócone śródroczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Millennium S.A. za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2024 r., dostęp online: bankmillennium.pl.
Bank Millennium S.A., Skrócone śródroczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Banku Millennium S.A. za okres 6 miesięcy zakończony 30 czerwca 2025 r., dostęp online: bankmillennium.pl.
mBank S.A., Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy mBanku S.A. sporządzone zgodnie z MSSF za 2024 rok, dostęp online: mbank.pl.
mBank S.A., Skonsolidowany raport kwartalny Grupy mBanku S.A. za I kwartał 2025 roku, dostęp online: mbank.pl.
mBank S.A., Skonsolidowany raport kwartalny Grupy mBanku S.A. za III kwartał 2025 roku, dostęp online: mbank.pl.
