Artykuł Wadliwe RRSO a sankcja kredytu darmowego. Wyrok TSUE C – 677/23 pochodzi z serwisu Usługi prawne.
]]>W artykule omawiamy, co tak naprawdę oznacza niniejszy wyrok i jaki ma on wpływ na stosowanie tzw. sankcji kredytu darmowego.
Tytułem wstępu wskazać należy, iż jednym z elementów (obowiązków informacyjnych) umowy kredytu konsumenckiego jest określenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO), a więc całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta, który wyrażony jest jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym.
Powyższy obowiązek (podania RRSO w umowie) wynika z przepisów ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, która to ustawa jest wynikiem wdrożenia do polskiego porządku prawnego dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG.
Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy umowa o kredyt konsumencki powinna określać m.in. rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia.
Z kolei art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim precyzuje, iż dane dotyczące kosztów kredytu konsumenckiego, w tym RRSO, powinny zostać podane konsumentowi w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny.
Opisywana kwestia ma o tyle znaczenie, iż wadliwe podanie RRSO w umowie kredytu konsumenckiego winno prowadzić do tzw. sankcji kredytu darmowego, której skutkiem jest to, że konsument po złożeniu stosownego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu w terminie i w sposób ustalony w umowie. Więcej na temat naruszeń związanych z RRSO w kontekście sankcji kredytu darmowego piszemy w artykule: „Odsetki od prowizji a sankcja kredytu darmowego”.
Zgodnie z wyrokiem TSUE z dnia 23 stycznia 2025 r. w sprawie C – 677/23:
„Artykuł 10 ust. 2 lit. g) dyrektywy 2008/48, zmienionej dyrektywą 2011/90, należy interpretować w ten sposób, że: założenia przyjęte do obliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) muszą być wyraźnie wskazane w umowie o kredyt i nie wystarczy w tym względzie, aby konsument mógł je sam zidentyfikować, analizując warunki tej umowy”.
TSUE wprost wypowiedział się, że umowa kredytu konsumenckiego powinna zawierać założenia przyjęte do obliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO). Co więcej, założenia te powinny zostać wskazane w sposób jasny, zwięzły oraz wyraźny w umowie – konsument winien bowiem mieć możliwość dokonania samodzielnej weryfikacji czy RRSO przyjęte w umowie zostało prawidłowo ustalone. Z kolei transparentność RRSO podyktowana jest – bardzo często – złożonym charakterem założeń przyjętych do obliczenia RRSO.
Praktyka polskich banków oraz instytucji finansowych udzielających pożyczek (tzw. parabanków) prowadzi do następujących wniosków, iż umowy kredytu konsumenckiego oferowane na polskim rynku w znakomitej większości:
Zgodnie z komentowanym wyrokiem TSUE brak zawarcia w umowie założeń przyjętych do obliczenia RRSO (lub ich ogólny charakter) może pozbawić konsumenta możliwości dokonania oceny ciążącego na nim zobowiązania, a ustanowiona w prawie krajowym sankcja pozbawienia kredytodawcy prawa do odsetek i kosztów powinna zostać uznana za proporcjonalną w rozumieniu art. 23 dyrektywy 2008/48 (pkt 62 wyroku).
Oznacza to, że zgodnie z wyrokiem TSUE z dnia 23 stycznia 2025 r. w sprawie C – 677/23 skutkiem opisywanych w niniejszym artykule naruszeń może być sankcja kredytu darmowego, o czym piszemy w artkule: „Sankcja kredytu darmowego – jak odzyskać pieniądze?”.
Świadczymy profesjonalną i kompleksową pomoc dla kredytobiorców oraz pożyczkobiorców w ramach sankcji kredytu darmowego. Dokonujemy bezpłatnej analizy umowy, sporządzamy analizę finansową oraz dobieramy i omawiamy optymalną strategię procesową.
Nasza oferta obejmuje również reprezentację w postępowaniu sądowym, przeprowadzenie rozliczenia z bankiem lub pożyczkodawcą po prawomocnym wyroku oraz uzyskanie nowego harmonogramu. Zapraszamy do kontaktu.
Artykuł Wadliwe RRSO a sankcja kredytu darmowego. Wyrok TSUE C – 677/23 pochodzi z serwisu Usługi prawne.
]]>Artykuł Odsetki od prowizji a sankcja kredytu darmowego pochodzi z serwisu Usługi prawne.
]]>W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż banki oraz inne instytucje udzielające kredytów/pożyczek są zobowiązane do spełnienia określonych wymogów oraz obowiązków informacyjnych w ramach oferowanych produktach.
Kwestię tę szczegółowo reguluje ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w której to art. 45 znajduje się instytucja tzw. sankcji kredytu darmowego. Instytucja ta polega na tym, iż naruszenie przez kredytodawcę/pożyczkodawcę któregoś z obowiązków wskazanych w omawianej ustawie, uprawnia konsumenta do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.
Z kolei skutkiem sankcji kredytu darmowego jest obowiązek kredytobiorcy/pożyczkobiorcy do zwrotu wyłącznie udostępnionej mu kwoty kredytu (pożyczki), a więc bez odsetek i innych kosztów (np. prowizji) w terminie i w sposób ustalony w umowie.
Sankcję kredytu darmowego stosujemy przede wszystkim do umów kredytu konsumenckiego do kwoty 255.550,00 PLN, które nie są zabezpieczone hipoteką. Szczegółowe informacje dotyczące umów, które mogą zostać objęte sankcją kredytu darmowego znajdziesz w artykule: „Do jakich umów zastosowanie ma sankcja kredytu darmowego?”.
Jednym z obowiązków informacyjnych w ramach kredytu konsumenckiego (pożyczki) jest podanie przez bank lub inną instytucję udzielającą finasowania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO).
W umowach objętych ustawą z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim powinny się znajdować informacje dotyczące m.in.:
– całkowitej kwoty kredytu – jest to faktycznie wypłacana konsumentowi kwota kredytu/pożyczki. Kwota ta nigdy nie będzie obejmować prowizji czy składek ubezpieczeniowych, które stanowią pozaodsetkowe koszty kredytu;
– całkowitego kosztu kredytu (CKK) – są to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt (odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, a także ewentualne koszty usług dodatkowych);
– rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) – czyli całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym.
W kontekście sankcji kredytu darmowego istotne jest zatem to w jaki sposób liczony jest całkowity koszt kredytu (CKK) i w konsekwencji RRSO. Znakomita część umów zawiera bowiem postanowienia, na mocy których odsetki są naliczane nie od całkowitej kwoty kredytu, a od całkowitej kwoty kredytu powiększonej np. o prowizję.
Należy zatem zadać sobie pytanie czy prawidłowa jest praktyka w oparciu o którą to odsetki naliczane są nie tylko od środków wypłacanych konsumentowi „na rękę”, ale także od wspomnianej prowizji (lub innych opłat), która jako pozaodsetkowy koszt kredytu nie jest składnikiem wypłacanej konsumentowi kwoty kredytu (pożyczki)?
Omawiane zagadnienie nie zostało jeszcze rozstrzygnięte w orzecznictwie. Analizując jednak treść ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w tym przytoczone definicje, należy opowiedzieć się za niedopuszczalnością praktyki, na podstawie której to bank (lub inna instytucja) jako podstawę oprocentowania przyjmuje nie tylko faktycznie wypłaconą konsumentowi kwotę kredytu ale także pozaodsetkowe koszty kredytu (prowizję lub inne opłaty).
Wątpliwości co do ww. praktyki powziął Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie, który skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) pytanie prejudycjalne (sprawa o sygn. C 678/22.
Ostatecznie zadane przez powyższy sąd pytania nie zostaną rozstrzygnięte przez TSUE z uwagi na cofnięcie pozwu przez stronę skarżącą (Profi Credit Polska S.A.). Należy jednak w najbliższym czasie spodziewać się analogicznych pytań w sprawach z powództw konsumentów i finalnie konstruktywnych odpowiedzi przez TSUE co do prawidłowości naliczania przez banki i inne instytucje odsetek od prowizji (sprawy o sygnaturach C – 742/23 oraz C – 71/24).
Oprócz opisanej wcześniej sprawy C 678/22 warto odwołać się do wyroku TSUE z dnia 21 kwietnia 2016 r., C – 377/14, w którym wprost wskazano, że całkowita kwota kredytu stanowi faktycznie udostępnione konsumentowi środki. Kwota ta nie obejmuje zatem pozaodstkowych kosztów kredytu.
Co więcej TSUE wyjaśnił, iż całkowita kwota kredytu nie może obejmować żadnych kwot należących do całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta (koszty administracyjne, odsetki, opłata za udzielenie kredytu czy wszelkie inne typy kosztów, które musi ponieść konsument – pkt 85 – 86 wyroku TSUE z dnia 21 kwietnia 2016 r., C – 377/14).
Skoro tak to: „(…) niezgodne z prawem włączenie do całkowitej kwoty kredytu kwot należących do całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta spowoduje w nieunikniony sposób zaniżenie RRSO, ponieważ wysokość RRSO zależy od całkowitej kwoty kredytu” (pkt 87 wyroku TSUE z dnia 21 kwietnia 2016 r., C – 377/14).
Odnieść się także należy do jednego z nowszych wyroków TSUE w sprawie C – 714/22, w którym jednoznacznie wskazano, że wadliwe określenie RRSO skutkuje sankcją kredytu darmowego (pkt 55 – „(…) wskazanie RRSO, która nie odzwierciedla dokładnie wszystkich tych kosztów, pozbawia konsumenta możliwości określenia zakresu jego zobowiązania w taki sam sposób jak brak podania tej stopy. W konsekwencji sankcja pozbawienia kredytodawcy prawa do odsetek i opłat w przypadku wskazania RRSO, która nie obejmuje całości tych kosztów, odzwierciedla wagę takiego naruszenia i ma charakter odstraszający i proporcjonalny”.
Jak widać w orzecznictwie TSUE już można znaleźć stanowisko opowiadające się za niedopuszczalnością naliczania odsetek od kwot, które nie są faktycznie udostępniane konsumentowi (np. prowizji).
Z treści artykułu wynika – z zastrzeżeniem braku przesądzenia niniejszego zagadnienia w orzecznictwem polskich sądów – że postanowienie umowne które przyznaje prawo do naliczania odsetek nie tylko od całkowitej kwoty kredytu ale także od pozaodsetkowych kosztów (np. prowizja) skutkują błędnym (zawyżonym) wyliczeniem wysokości ponoszonych przez konsumenta odsetek, co wpływa na nieprawidłowe wskazanie wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO).
Opisane wady (wadliwe wyliczony RRSO), na skutek oprocentowania prowizji mogą otwierać drogę do skorzystania z sankcji kredytu darmowego i odzyskania m.in. niesłusznie pobranych odsetek.
Kancelaria świadczy pomoc prawną dla konsumentów zainteresowanych skorzystaniem z sankcji kredytu darmowego. Dokonujemy bezpłatnej analizy umowy pod kątem potencjalnych naruszeń i wskazujemy możliwe scenariusze. Zapraszamy do kontaktu.
Artykuł Odsetki od prowizji a sankcja kredytu darmowego pochodzi z serwisu Usługi prawne.
]]>