Artykuł Wyrok TSUE C – 744/24 czy to może być przełom w sprawach SKD? pochodzi z serwisu Usługi prawne.
]]>Pytania w sprawie C – 744/24 dotyczą powszechnej praktyki banków (tutaj konkretnie PEKAO S.A.), polegającej na doliczaniu do całkowitej kwoty kredytu (kwoty kredytu/pożyczki która jest udostępniana kredytobiorcy/pożyczkobiorcy „na rękę”) prowizji lub innych pozaodsetkowych kosztów kredytu (tzw. kredytowanie kosztów) i następnie naliczania oprocentowania od całej kwoty kredytu/pożyczki (całkowitej kwoty kredytu powiększonej np. o kredytowaną prowizji).
Sąd polski w przedmiotowej sprawie pyta najogólniej ujmując o dwie kwestie.
Po pierwsze o dopuszczalność naliczania odsetki od prowizji czy składek ubezpieczeniowych, a dokładniej kredytowanych kosztów, które nie są udostępniane kredytobiorcy i jako takie nie mieszą się w pojęciu wypłacanej kwoty kredytu.
Po drugie o zakres obowiązku informacyjnego po stronie banku w kontekście co dokładnie stanowi podstawę naliczania odsetek. Znakomita bowiem część umów odnosi się jedynie do wskazania, że oprocentowana jest tzw. kwota kredytu bez jednoznacznego wskazania, że podstawa oprocentowania obejmuje także kredytowane koszty.
Wyrok TSUE C – 744/24 może mieć fundamentalne znaczenie w kontekście ujednolicenia orzecznictwa sądowego w sprawach SKD, gdzie zarzuty dotycząca m.in. naliczania odsetek od kredytowanych kosztów.
Obecnie orzecznictwo jest w tym temacie mocno podzielone, ze wskazaniem iż większość sądów opowiada się za dopuszczalnością naliczania odsetek od np. prowizji. Warto z kolei wskazać, iż za niedopuszczalnością takiej praktyki opowiedział się Rzecznik Finansowy czy Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 czerwca 2025 r., w sprawie sygn. akt II CSKP 1953/22.
Oczywiście wyrok TSUE wskazujący na niedopuszczalność naliczania odsetek od prowizji rozwiąże jeden z istotnych problemów w sprawach SKD i przyczyni się do usprawnienia postępowań sądowych – z korzyścią dla konsumentów.
W ocenie Kancelarii przyjęcie przez TSUE ewentualnej dopuszczalności naliczania odsetek od prowizji czy innych kredytowanych kosztów (niezależenie od zakresu obowiązku informacyjnego w niniejszym zakresie), nie będzie miało znaczenia w kontekście dalej idącego zarzutu w postaci zaniżenia RRSO.
Podkreślić należy, iż w umowach które zawierają mechanizm kredytowania kosztów bardzo często występuje inne naruszenie, a polegające na liczeniu RRSO (rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania) nie od wypłaconej kwoty kredytu CK, a od kwoty kredytu (całkowitej kwoty kredytu powiększonej np. o prowizję).
Tego typu zabieg prowadzi do sztucznego zaniżenia RRSO i tym samym przedstawienia oferty kredytowej jako tańszej i tym samym korzystniejszej. A w wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r. w sprawie C – 377/14 TSUE wprost wskazał, że podstawą wyliczenia RRSO jest właśnie całkowita kwota kredytu. W pkt 88 TSUE jednoznacznie wyjaśnił, że kwota wypłat o której mowa we wzorze na wyliczenie RRSO odpowiada całkowitej kwocie kredytu.
Korzystając z powszechnie dostępnych kalkulatorów na wyliczenie RRSO można w łatwy sposób sprawdzić jak bank sztucznie zaniżył w naszej umowie RRSO poprzez – nieprawidłowe – przyjęcie jako kwoty wypłaty kwoty kredytu.
Z kolei naruszenie RRSO (poprzez jego zaniżenie) winno skutkować sankcją kredytu darmowego (tak np. pkt 87 wyroku TSUE z dnia 21 kwietnia 2016 r. w sprawie C 377/14 czy pkt 55 wyroku TSUE z dnia 21 marca 2024 r. w sprawie C – 714/22).
Dnia 23 kwietnia 2026 r. okaże się czy praktyka naliczania odsetek od kredytowanych kosztów zostanie uznana za dopuszczalną, a jeżeli tak czy i jakie obowiązki informacyjne w niniejszym zakresie ciążą na banku.
Wyrok ten będzie miał bardzo duże znaczenie dla orzecznictwa sądów polskich, tym bardziej że część sądów niestety ogranicza sprawy SKD tylko i wyłącznie do problemu naliczania odsetek od wspomnianych kosztów. Należy jednak pamiętać, że sprawy SKD nie ograniczają się i nie mogą ograniczać tylko i wyłącznie do problemu związanego z naliczaniem odsetek od prowizji.
Osoby zainteresowane weryfikacją umów w kontekście potencjalnych naruszeń i tym samym możliwości skorzystania z sankcji kredytu darmowego, zapraszamy do kontaktu.
Artykuł Wyrok TSUE C – 744/24 czy to może być przełom w sprawach SKD? pochodzi z serwisu Usługi prawne.
]]>Artykuł Wyrok TSUE C – 377/14 a niedopuszczalność naliczania odsetek od prowizji pochodzi z serwisu Usługi prawne.
]]>Odpowiedź na pytanie nr 1 (dotyczące naruszenia obowiązku informacyjnego w kontekście wadliwego wyliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania) może być myląca z uwagi na niefortunną konstrukcję pytania zadanego przez sąd odsyłający (Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie).
Przedmiotowe pytanie „skupia się” niejako na tym, czy skutkiem uznania danego zapisu za abuzywny (klauzulę niedozwoloną) będzie uchybienie obowiązku informacyjnego. TSUE odpowiedział tutaj przecząco. Niemniej nie oznacza to, że TSUE orzekł, że praktyka naliczania odsetek od prowizji jest prawidłowa (za taką wykładnią opowiedział się Związek Banków Polskich).
O tym, że jest to błędny wniosek, można wyinterpretować z pkt 20 oraz 33 uzasadnienia wyroku TSUE C – 472/23 z dnia 13 lutego 2025 r.
Jednak w kontekście omawianej legalności naliczania odsetek od prowizji niezwykle istotny jest pkt 30 uzasadnienia niniejszego wyroku, zgodnie z którym wskazanie RRSO, które nie odzwierciedla wiernie wszystkich kosztów wymienionych w art. 3 lit. g) dyrektywy 2008/48, pozbawia konsumenta możliwości określenia zakresu jego zobowiązania w taki sam sposób jak brak wskazania tej stopy, o czym będzie mowa w dalszej części artykułu.
Omawiając legalność naliczania odsetek od prowizji odwołać się należy do następujących definicji znajdujących się w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim:
– całkowita kwota kredytu – maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt;
– stopa oprocentowania kredytu – stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym;
Z przytoczonych definicji wynikają następujące kwestie:
Po pierwsze, całkowitą kwotą kredytu jest faktycznie wypłacana konsumentowi kwota kredytu/pożyczki (kwota ta nie obejmuje i nie może obejmować prowizji czy składek ubezpieczeniowych, które stanowią pozaodsetkowe koszty kredytu).
Po drugie, stosowanie oprocentowania dopuszczalne jest wyłącznie do wypłacanej kwoty, a więc całkowitej kwoty kredytu.
W konsekwencji, skoro prowizja stanowi wynagrodzenie banku i jest ona finansowa ze środków udzielanego kredytu, to brak jest podstaw do naliczania odsetek od kredytowanej prowizji. W przeciwnym wypadku bank (parabank) naliczałby jeden koszt (odsetki) od drugiego (prowizji), co w świetle przytoczonych przepisów uznać należy za niedopuszczalne.
Ponadto, zaakcentować należy fakt, iż naliczanie odsetek nie tylko od kwoty faktycznie udostępnianej, ale także od kwoty prowizji czy składki ubezpieczeniowej, jest sprzeczne z naturą odsetek. W takim układzie konsument płaci bowiem wynagrodzenie w postaci odsetek nie tylko od kapitału, jaki faktycznie otrzymał, ale też od takiego, którego nigdy nie otrzymał do dyspozycji. Prowadzi to do swoistego nakładania się kosztów i jako takie jest sprzeczne z naturą odsetek jako wynagrodzeniem za korzystanie z kapitału.
W świetle czynionych dywagacji niezwykle cenny jest wyrok TSUE z dnia 21 kwietnia 2016 r. w sprawie C – 377/14, w którym to orzeczeniu TSUE stwierdził:
„(…) art. 3 lit. l) i art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48, a także pkt I załącznika I do rzeczonej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych przez kredytodawcę z udzieleniem odnośnego kredytu, które to kwoty nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi”.
Przytoczony wyrok TSUE wyraźnie zakazuje stosowania oprocentowania i naliczania odsetek od tej części kredytu, która nie jest w rzeczywistości wypłacana konsumentowi.
Na chwilę obecną jest to kluczowy wyrok TSUE w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego (SKD) w kontekście wadliwego wyliczenia całkowitego kosztu kredytu (CKK) oraz rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO).
O czym była mowa powyżej, nieprawidłowo podany całkowity koszt kredytu (CKK) i rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO) mogą stanowić podstawę do zastosowania sankcji kredytu darmowego.
Zresztą potwierdzają to wyroki TSUE z dnia 21 kwietnia 2016 r., C – 377/14 (pkt 87) oraz z dnia 21 marca 2024 r., C – 714/22, w których wskazano, że wadliwe określenie RRSO winno skutkować sankcją kredytu darmowego (pozbawieniem kredytodawcy prawa do odsetek i opłat).
A jak orzekł TSUE w wyroku z dnia 13 lutego 2025 r. w sprawie C 472/23 „kara” w postaci sankcji kredytu darmowego jest sankcją proporcjonalną nawet w przypadku najmniejszego naruszenia po stronie banku (niezależnie od skali czy wagi naruszenia).
Kancelaria świadczy pomoc dla kredytobiorców oraz pożyczkobiorców zainteresowanych skorzystaniem z instytucji sankcji kredytu darmowego. Zapraszamy do kontaktu celem dokonania bezpłatnej analizy umowy i oceny szansa na zyskanie darmowego kredytu.
Artykuł Wyrok TSUE C – 377/14 a niedopuszczalność naliczania odsetek od prowizji pochodzi z serwisu Usługi prawne.
]]>Artykuł Odsetki od prowizji a sankcja kredytu darmowego pochodzi z serwisu Usługi prawne.
]]>W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż banki oraz inne instytucje udzielające kredytów/pożyczek są zobowiązane do spełnienia określonych wymogów oraz obowiązków informacyjnych w ramach oferowanych produktach.
Kwestię tę szczegółowo reguluje ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w której to art. 45 znajduje się instytucja tzw. sankcji kredytu darmowego. Instytucja ta polega na tym, iż naruszenie przez kredytodawcę/pożyczkodawcę któregoś z obowiązków wskazanych w omawianej ustawie, uprawnia konsumenta do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.
Z kolei skutkiem sankcji kredytu darmowego jest obowiązek kredytobiorcy/pożyczkobiorcy do zwrotu wyłącznie udostępnionej mu kwoty kredytu (pożyczki), a więc bez odsetek i innych kosztów (np. prowizji) w terminie i w sposób ustalony w umowie.
Sankcję kredytu darmowego stosujemy przede wszystkim do umów kredytu konsumenckiego do kwoty 255.550,00 PLN, które nie są zabezpieczone hipoteką. Szczegółowe informacje dotyczące umów, które mogą zostać objęte sankcją kredytu darmowego znajdziesz w artykule: „Do jakich umów zastosowanie ma sankcja kredytu darmowego?”.
Jednym z obowiązków informacyjnych w ramach kredytu konsumenckiego (pożyczki) jest podanie przez bank lub inną instytucję udzielającą finasowania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO).
W umowach objętych ustawą z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim powinny się znajdować informacje dotyczące m.in.:
– całkowitej kwoty kredytu – jest to faktycznie wypłacana konsumentowi kwota kredytu/pożyczki. Kwota ta nigdy nie będzie obejmować prowizji czy składek ubezpieczeniowych, które stanowią pozaodsetkowe koszty kredytu;
– całkowitego kosztu kredytu (CKK) – są to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt (odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, a także ewentualne koszty usług dodatkowych);
– rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) – czyli całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym.
W kontekście sankcji kredytu darmowego istotne jest zatem to w jaki sposób liczony jest całkowity koszt kredytu (CKK) i w konsekwencji RRSO. Znakomita część umów zawiera bowiem postanowienia, na mocy których odsetki są naliczane nie od całkowitej kwoty kredytu, a od całkowitej kwoty kredytu powiększonej np. o prowizję.
Należy zatem zadać sobie pytanie czy prawidłowa jest praktyka w oparciu o którą to odsetki naliczane są nie tylko od środków wypłacanych konsumentowi „na rękę”, ale także od wspomnianej prowizji (lub innych opłat), która jako pozaodsetkowy koszt kredytu nie jest składnikiem wypłacanej konsumentowi kwoty kredytu (pożyczki)?
Omawiane zagadnienie nie zostało jeszcze rozstrzygnięte w orzecznictwie. Analizując jednak treść ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w tym przytoczone definicje, należy opowiedzieć się za niedopuszczalnością praktyki, na podstawie której to bank (lub inna instytucja) jako podstawę oprocentowania przyjmuje nie tylko faktycznie wypłaconą konsumentowi kwotę kredytu ale także pozaodsetkowe koszty kredytu (prowizję lub inne opłaty).
Wątpliwości co do ww. praktyki powziął Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie, który skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) pytanie prejudycjalne (sprawa o sygn. C 678/22.
Ostatecznie zadane przez powyższy sąd pytania nie zostaną rozstrzygnięte przez TSUE z uwagi na cofnięcie pozwu przez stronę skarżącą (Profi Credit Polska S.A.). Należy jednak w najbliższym czasie spodziewać się analogicznych pytań w sprawach z powództw konsumentów i finalnie konstruktywnych odpowiedzi przez TSUE co do prawidłowości naliczania przez banki i inne instytucje odsetek od prowizji (sprawy o sygnaturach C – 742/23 oraz C – 71/24).
Oprócz opisanej wcześniej sprawy C 678/22 warto odwołać się do wyroku TSUE z dnia 21 kwietnia 2016 r., C – 377/14, w którym wprost wskazano, że całkowita kwota kredytu stanowi faktycznie udostępnione konsumentowi środki. Kwota ta nie obejmuje zatem pozaodstkowych kosztów kredytu.
Co więcej TSUE wyjaśnił, iż całkowita kwota kredytu nie może obejmować żadnych kwot należących do całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta (koszty administracyjne, odsetki, opłata za udzielenie kredytu czy wszelkie inne typy kosztów, które musi ponieść konsument – pkt 85 – 86 wyroku TSUE z dnia 21 kwietnia 2016 r., C – 377/14).
Skoro tak to: „(…) niezgodne z prawem włączenie do całkowitej kwoty kredytu kwot należących do całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta spowoduje w nieunikniony sposób zaniżenie RRSO, ponieważ wysokość RRSO zależy od całkowitej kwoty kredytu” (pkt 87 wyroku TSUE z dnia 21 kwietnia 2016 r., C – 377/14).
Odnieść się także należy do jednego z nowszych wyroków TSUE w sprawie C – 714/22, w którym jednoznacznie wskazano, że wadliwe określenie RRSO skutkuje sankcją kredytu darmowego (pkt 55 – „(…) wskazanie RRSO, która nie odzwierciedla dokładnie wszystkich tych kosztów, pozbawia konsumenta możliwości określenia zakresu jego zobowiązania w taki sam sposób jak brak podania tej stopy. W konsekwencji sankcja pozbawienia kredytodawcy prawa do odsetek i opłat w przypadku wskazania RRSO, która nie obejmuje całości tych kosztów, odzwierciedla wagę takiego naruszenia i ma charakter odstraszający i proporcjonalny”.
Jak widać w orzecznictwie TSUE już można znaleźć stanowisko opowiadające się za niedopuszczalnością naliczania odsetek od kwot, które nie są faktycznie udostępniane konsumentowi (np. prowizji).
Z treści artykułu wynika – z zastrzeżeniem braku przesądzenia niniejszego zagadnienia w orzecznictwem polskich sądów – że postanowienie umowne które przyznaje prawo do naliczania odsetek nie tylko od całkowitej kwoty kredytu ale także od pozaodsetkowych kosztów (np. prowizja) skutkują błędnym (zawyżonym) wyliczeniem wysokości ponoszonych przez konsumenta odsetek, co wpływa na nieprawidłowe wskazanie wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO).
Opisane wady (wadliwe wyliczony RRSO), na skutek oprocentowania prowizji mogą otwierać drogę do skorzystania z sankcji kredytu darmowego i odzyskania m.in. niesłusznie pobranych odsetek.
Kancelaria świadczy pomoc prawną dla konsumentów zainteresowanych skorzystaniem z sankcji kredytu darmowego. Dokonujemy bezpłatnej analizy umowy pod kątem potencjalnych naruszeń i wskazujemy możliwe scenariusze. Zapraszamy do kontaktu.
Artykuł Odsetki od prowizji a sankcja kredytu darmowego pochodzi z serwisu Usługi prawne.
]]>